مروری بر روابط فرهنگی ایران و ایتالیا

 روابط و مبادلات فرهنگی ایران و ایتالیا، از دوره ساسانیان آغاز شد. در سال 533 میلادی بین انوشیروان پادشاه ساسانی و « ژوستی لیانوس » امپراتور روم ، پیمانی منعقد شد که بر اساس یکی از مفاد آن ، دولت روم به هفت تن از حکمای یونان که به جرم داشتن عقاید فلسفی خاص از قلمرو امپراتوری روم طرد شده بودند و به ایران پناه آورده بودند ، اجازه بازگشت داد .
در دوران حکومت اسلامی، ایران به عنوان مهد تمدن اسلامی و ایتالیا به عنوان مرکز فرهنگی مسیحی محسوب می شد. در نیمه اول قرن 12 میلادی کتاب « الاقتصاد فی الاعتقاد » اثر معروف امام محمد غزالی در ایتالیا ترجمه شد. 
آثار ابن سینا همواره با 70 جلد کتب اسلامی و ایرانی به وسیله یک نفر ایتالیایی به نام « کراردو داکرمونا » به لاتین ترجمه شد و حدود سال 1350 میلادی کتاب « الحاوی » اثر معروف رازی به دستور « کارلوس اول » پادشاه ناپل و سیسیل به ایتالیایی برگردانده شد. 
در سال های 1886- 1889 ترجمه کامل شاهنامه فردوسی به ایتالیایی توسط ایران شناس و ادیب معروف ایتالیایی « ایتالدو پیزی » انجام گرفت که مهمترین کار ادبی مربوط به ایران و ایتالیا محسوب می شود . در سال 1933 ، مراسم با شکوهی در ایتالیا به مناسبت هزاره فردوسی بر پا شد و یکی از میدان های رم به نام این شاعر ایرانی نامگذاری شد و بعدها در سال 1951 ، مجسمه فردوسی نیز در این میدان نصب شد. 
پس از جنگ جهانی دوم، عده زیادی از شرق شناسان و ایران شناسان معروف ایتالیایی با تحقیقات عمیق و گرانبهای خود خدمات ارزنده ای در شناسایی فرهنگ و تمدن و هنر ایران زمین انجام داده اند. دوره جدید مناسبت فرهنگی ایران و ایتالیا از سال 1950 آغاز می شود . از این زمان به تدریج تعداد دانشجویان ایرانی در دانشکده های ایتالیا رو به افزایش گذاشت . این دانشجویان در میلان ، رم ، فلورانس، ونیز، تورینو و پروجا در رشته های معماری ، هنرهای زیبا ، مهندسی ، طب و کشاورزی مشغول به تحصیل شدند.
در سال 1958 ، موافقتنامه فرهنگی ایران و ایتالیا امضا شد و در نتیجه دولت ایتالیا هر ساله تعدادی بورس در اختیار دانشجویان ایرانی قرار داد . در سال 1963 موسسه فرهنگی ایتالیا در تهران تأسیس شد و قبل از آن نیز دوره لیسانس زبان و ادبیات ایتالیایی در دانشگاه شهید بهشتی ( ملی سابق) ایجاد شد .
در سال های پس از جنگ جهانی دوم ، ایتالیا یکی از مراکز مهم ایران شناسی در اروپا گشت و کنگره جهانی ایران شناسی در رم تشگیل شد . در فروردین ماه 1349 کنگره جهانی ایران شناسان به نام « ایران در قرون وسطی » با شرکت چهل و شش تن از دانشمندان ایران ، ایتالیا ، آلمان ، فرانسه ، آمریکا ، بلژیک ، مجارستان ، سوئیس ، هلند ، سوئد و دانمارک به اهتمام و همکاری انجمن فرهنگی ایران و آکادمی « لینچی » در رم تشکیل شد . یکی از نتایج مهم این کنگره تصمیم به ایجاد اتحادیه ای از ایران شناسان ایتالیایی بود .
موافقتنامه فرهنگی ایران و ایتالیا ، در 1337 مطابق با نوامبر 1958 بین دو کشور در رم به امضا رسید که تاریخ اجرای آن از سال 1340 بود . مدت اعتبار این موافقتنامه نامحدود و زمان لازم برای اعلام فسخ آن سه ماه منظور شده است . موافقتنامه فوق هنوز هم دارای اعتبار است و اهداف ذکر شده در آن عبارتند از: فعالیت و همکاری مؤثر در زمینه های فرهنگی ، ادبی ، هنری ، علمی و فنی و مبادله دانشجو و استاد ، اعطای بورس در زمینه های مذکور به اتباع یکدیگر ، ترغیب مبادله فیلم های علمی ، تربیتی و سینمایی ، ایجاد کرسی تدریس زبان فارسی در ایتالیا و زبان ایتالیایی در دانشگاه های ایران ، انتقال حقوق مالکیت اراضی و ابنیه ای که اختصاص به محل مؤسسه های فرهنگی دارند و همچنین استفاده از معافیت کامل پرداخت مالیات.